Thuật ngữ dù lượn cho người mới
Giải thích dễ hiểu các thuật ngữ dù lượn hay gặp: vòm dù chính, đai ngồi, dù phụ, thermal, cà vách, gió vách, góc lượn, thanh tăng tốc, briefing… kèm bảng tra nhanh cho người lần đầu bay.
Đội trưởng Mỹ · · 7 phút đọc
Thuật ngữ dù lượn nghe có vẻ khó, nhưng thật ra chỉ cần nắm khoảng hai chục từ là bạn hiểu gần hết những gì phi công nói ở điểm bay. Bài này giải thích ngắn gọn từng thuật ngữ quan trọng — từ vòm dù chính, đai ngồi, dù phụ đến thermal, cà vách, góc lượn — kèm một bảng tra nhanh để bạn mở ra xem ngay trước chuyến bay đầu tiên.
Bạn không cần thuộc lòng những từ này để bay đôi. Khi bay cùng phi công, mọi thao tác kỹ thuật đều do phi công làm. Nhưng hiểu từ ngữ giúp bạn yên tâm hơn, nghe briefing dễ hơn và tận hưởng chuyến bay trọn vẹn hơn.
Nhóm 1: Trang bị bay
Vòm dù chính (cánh dù — glider, wing)
Vòm dù chính (thường gọi là cánh dù) là vòm dù lớn bay trên đầu bạn. Nó không phải chiếc dù tròn để rơi chậm, mà là một cánh bay có tiết diện giống cánh máy bay. Không khí đi vào các ô (cell) ở mép trước, làm vòm dù căng phồng và tạo lực nâng khi dù trượt về phía trước.
Dù đôi (tandem) có vòm dù lớn hơn dù đơn vì phải mang hai người.
Dây dù và tay phanh (lines, brakes)
Hàng trăm sợi dây mảnh nối vòm dù với phi công. Hai tay phanh ở phía sau giúp phi công rẽ trái, rẽ phải, giảm tốc và hạ cánh nhẹ nhàng.
Đai ngồi (harness)
Đai ngồi là bộ đai có đệm, vừa giữ bạn chắc chắn vừa cho bạn ngồi thoải mái khi đã lên không. Khi bay đôi, đai của khách và đai của phi công được nối với nhau bằng quang gánh (spreader bar).
Dù phụ (reserve)
Dù phụ là chiếc dù dự phòng được gấp gọn trong đai ngồi của phi công, chỉ dùng trong tình huống khẩn cấp. Dù phụ cần được kiểm tra và gấp lại định kỳ. Xem thêm về trang bị ở bài thiết bị an toàn khi bay dù lượn đôi.
Mũ bảo hiểm, bộ đàm và vario (thiết bị báo nâng/tụt)
Vario là thiết bị điện tử chuyên dụng đo sự thay đổi của khí áp và phát ra tiếng kêu "bíp bíp" tương ứng để báo hiệu dù tăng độ cao, hoặc kêu "tè tè" khi dù hạ thấp độ cao. Tiếng bíp dồn dập thường là tin vui: dù đang gặp luồng khí nâng.
Nhóm 2: Không khí và gió
Thermal (cột khí nóng)
Khi nắng chiếu xuống sườn đồi, ruộng, mái nhà…, lớp không khí sát mặt đất nóng lên và bốc lên thành cột. Đó là thermal. Phi công lượn vòng trong thermal để lấy thêm độ cao. Thermal mạnh nhất thường vào khoảng trưa đến đầu chiều.
Gió vách và cà vách
Khi gió thổi thẳng vào một sườn núi, không khí bị đẩy lên dọc theo vách núi, tạo thành gió vách (ridge lift). Bay qua lại dọc sườn núi để duy trì độ cao nhờ luồng khí này gọi là cà vách (soaring). Đây là lý do có ngày dù bay lâu hơn hẳn ngày khác.
Gió giật (gust)
Gió giật là những đợt gió mạnh lên đột ngột rồi yếu đi. Ngay cả khi gió trung bình nhẹ, gió giật lớn vẫn có thể khiến phi công quyết định hoãn bay.
