Dù lượn bắt nguồn từ đâu? Lịch sử dù lượn
Dù lượn ra đời từ những thử nghiệm với dù cánh vuông, phát triển mạnh ở dãy Alps những năm 1980 rồi lan khắp thế giới. Ở Việt Nam, môn thể thao này lớn dần cùng các câu lạc bộ và điểm bay miền núi, nay có thêm Hà Giang.
Đội trưởng Mỹ · · 5 phút đọc
Dù lượn bắt nguồn từ những thử nghiệm với loại dù cánh vuông căng phồng nhờ gió vào khoảng những năm 1960, rồi thực sự thành một môn thể thao khi những người nhảy dù ở vùng núi Alps nước Pháp thử chạy xuống sườn núi và bay lượn vào cuối những năm 1970. Từ đó, dù lượn lan khắp thế giới và dần có mặt ở Việt Nam qua các câu lạc bộ, lễ hội bay và điểm bay miền núi. Bài này kể lại hành trình đó một cách ngắn gọn.
Từ chiếc dù tròn đến cánh dù bay được
Từ dù tròn ParaCommander (1954), Sailwing của David Barish, cú bay ở Mieussy năm 1978 đến chiếc dù lượn thực thụ đầu tiên của Laurent de Kalbermatten (1985). Tranh minh hoạ: Steve Ham.
Chiếc dù truyền thống có hình tròn, chỉ để làm chậm tốc độ rơi. Bước ngoặt đến khi người ta phát triển dù cánh vuông kiểu "ram-air": hai lớp vải chia thành nhiều ô, không khí tràn vào mép trước làm cánh phồng lên thành hình dạng giống cánh máy bay.
Loại cánh này không chỉ rơi chậm mà còn lượn về phía trước và điều khiển được. Vào khoảng những năm 1960, nhiều thử nghiệm với cánh mềm kiểu này đã được tiến hành, cả cho mục đích hàng không lẫn nhảy dù thể thao. Có những thử nghiệm dùng cánh mềm để lượn từ sườn đồi, được xem là tiền thân của dù lượn.
Sườn núi nước Pháp và sự ra đời của môn thể thao
Trước khi có dù lượn là cả một thế kỷ cánh bay: từ tàu lượn của Otto Lilienthal (thập niên 1890), cánh Rogallo đến các thế hệ tàu lượn treo. Tranh minh hoạ: Steve Ham.
Câu chuyện thường được nhắc đến nhất là vào khoảng cuối những năm 1970, tại vùng núi Alps ở Pháp, một nhóm người nhảy dù đã thử cất cánh bằng cách chạy xuống sườn núi dốc với chiếc dù cánh vuông, thay vì nhảy từ máy bay. Họ bay lượn xuống thung lũng — một cách bay rẻ hơn, gần gũi hơn và không cần máy bay.
Ý tưởng lan nhanh trong giới yêu núi ở châu Âu. Những năm 1980, dù lượn phát triển mạnh:
- Các nhà sản xuất bắt đầu thiết kế cánh dù riêng cho dù lượn, khác với dù nhảy.
- Đai ngồi, dù phụ, dụng cụ bay dần được chuẩn hoá.
- Các trường dạy bay, liên đoàn và giải thi đấu ra đời.
Dù lượn hiện đại: an toàn và hiệu quả hơn
Cánh dù thay đổi thế nào từ đầu thập niên 1990 đến nay: từ cánh hình elip, thêm sườn chéo, sườn phụ, nẹp nhựa đến mũi “shark nose”. Tranh minh hoạ: Steve Ham (2019).
